Reactie op het nieuws

Dit artikel verscheen in de NRC van zaterdag 5 maart.
Mijn reactie vindt u eronder.

Slecht-onderwijs-veel-dyslexie-NRC-20160305

Een reactie naar aanleiding van “Slecht onderwijs: veel dyslexie”, door Maarten Huygen, NRC 5 maart 2016

Het stuk is wat kort door de bocht. Er worden een aantal specialisten van diverse gebieden genoemd; deze opsomming is echter verwarrend. Het eerste gedeelte van stuk betreft het lezen en het voorbeeld van het goede oefenen (basisschool Het Kofschip, Zevenaar) betreft de spelling. Dit door elkaar gebruiken van lezen en spellen blijft het hele stuk door spelen.

Automatisering van het lezen en spellen

Een kenmerk van dyslexie is dat er bij veel keren oefenen (in het stuk wordt 10 keer genoemd) de automatisering nog steeds langzaam gaat. Er mist ook wat nuancering. Er zijn diverse vormen van dyslexie (bijv. problemen bij het lezen en spellen, problemen bij voornamelijk lezen, problemen bij voornamelijk spellen). Vooruitgang op deze gebieden is afhankelijk van de persoon, karakter, doorzettingsvermogen en extra begeleiding.

Slecht onderwijs in groep 3

Het zou zijn dat 30 procent van kinderen in groep 3 niet goed leert lezen (onderzoek Kees Vernooij). Mijn ervaring is dat er soms minder goed onderwijs in groep 3 en 4 gegeven wordt bij het lezen en spellen, de goede scholen daargelaten. Maar dat er op het percentage van 30 een dyslexieverklaring wordt gegeven, lijkt mij sterk. Een dyslexie-onderzoek wordt op meer gebaseerd dan het slechte lezen.

Scores

Het klopt dat er veel geautomatiseerd moet worden om een aanvaardbaar niveau te kunnen bereiken. Deze automatisering moet onderhouden worden.

In het stukje staat ook dat iedereen op de genoemde school (Het Kofschip) een voldoende voor taal heeft en dat de citoscore bovengemiddeld is. Mooi, maar daar mis ik ook nuancering in. Hoe is de verdeling van de kinderen in de klas (achtergrond, gemotiveerde ouders, is er extra begeleiding buiten school etc.).
De genoemde terugval later in de schoolcarrière is juist een kenmerk van dyslexie. Bij kinderen die alles normaal geautomatiseerd hebben, komt dit veel minder voor.

Dyslexie als ander woord voor “trager lezen”.

Er wordt geschreven dat dyslexie een ander woord is voor trager lezen. Echter bij dyslexie is er sprake van problemen met het decoderen van woorden. Dit uit zich in spellend lezen maar ook kan het voorkomen dat er snel gelezen wordt met veel fouten. Er is sprake vaak sprake van een tragere herkenning van een woordbeeld.

Diagnose dyslexie voortgezet onderwijs en vervolgopleidingen.

Een late diagnose van dyslexie op voortgezet onderwijs en vervolgopleidingen is niet vreemd. Het kan voorkomen dat kinderen/jong volwassenen, een nog niet ontdekte dyslexie hebben. Zij hebben de problemen kunnen compenseren door de mate van intelligentie of andere manieren. Zij vallen dan uit bij het leren van de vreemde talen. Hierbij komt naar voren dat technisch lezen weer een rol gaat spelen en dat is nu net het zwakke punt. Ook zijn er problemen bij het leren van woordjes (technisch lezen en spellen) en bij het automatiseren en vasthouden van woordbeelden. Ook treedt vaak op dat de ontleding van het Nederlands ook niet geautomatiseerd is. Dit geeft problemen bij de grammatica van de vreemde talen.

Neurobiologische oorsprong.

Dyslexie wordt beschouwd als een stoornis van neurobiologische oorsprong.
Er zijn op jonge leeftijd al problemen met herkennen, discrimineren en manipuleren van klanken. Dit heeft effect op de letter-klankkoppeling. De auditieve vaardigheden zoals geheugen, ordening binnen woorden en de analyse en synthese van woorden zijn zwak. Andere problemen kunnen zich voordoen bij , zinsformulering, woordvinding en articulatie. Dit alles heeft effect op het leren lezen en spellen.
In een later stadium kan het leren van de grammatica (woord- en zinsbouw) een probleem vormen (zowel in spontane taal als schriftelijk).

Dyslexieverklaring

Dat er meer dyslexieverklaringen worden gegeven is niet verbazend. Er is meer bekend over dyslexie en begeleiding in het basisonderwijs wordt vergoed.
Echter zijn er mensen die alleen een verklaring willen en van scholen de hulpmiddelen verwachten (langere tijd, rekening houden met spelling en gebruik andere hulpmiddelen). Helaas bestaat de misvatting dat je daarmee klaar bent. Individuele (echt 1 op 1) begeleiding is nodig bij het verminderen van de problemen en het omgaan met (alle vormen van) dyslexie.

Inzicht in dyslexie.

In het stuk is er weinig inzicht in wat voor impact het hebben van dyslexie heeft. Het is een blijvend probleem dat effect heeft op je hele (school)carrière. Denk hierbij aan faalangst en mindere carrièrekansen.